Proje Açıklaması

Portekiz Palyatif Bakım Derneğine göre palyatif bakım, hasta ve ailesini merkeze alan bir sağlık hizmeti sunma biçimidir. Bu hizmet; doktorlar, hemşireler, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ve diğer profesyonellerden oluşan multidisipliner bir ekip tarafından sunulmaktadır. Amaç; hastanın yaşadığı genel sıkıntı ve acıları ele almak, hasta, ailesi ve diğer profesyoneller arasındaki iletişimi desteklemektir.

Portekiz Katolik Üniversitesi tarafından 2019 yılında gerçekleştirilen “Palyatif Bakım Ekiplerinin ve Profesyonellerinin Kapsamı ve Özellikleri” başlıklı araştırmaya göre sağlık profesyonellerinin %53’ünü hemşireler, %23,4’ünü doktorlar, %8,1’ini sosyal hizmet uzmanları, %7,6’sını psikologlar, %2,6’sını fizyoterapistler, %1,9’unu beslenme uzmanları, %1’ini manevi destek görevlileri, %0,4’ünü dil ve konuşma terapistleri ve %0,4’ünü ergoterapistler oluşturmaktadır.

Ancak bu raporda, söz konusu profesyonellerin engelli bireylerle ve özellikle sağır ve/veya işitme kaybı olan bireylerle çalışmaya yönelik aldıkları eğitimlere ilişkin herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

52/2012 sayılı Kanun, tüm hastalara özel ihtiyaçları doğrultusunda yaklaşılması gerektiğini belirtmektedir. Ancak genel olarak palyatif bakıma ilişkin oldukça sıkı mevzuat bulunmasına rağmen, bu kanunun uygulamada hayata geçirilmesi özellikle sağır bireyler açısından henüz bir gerçeklik hâline gelmemiştir. Aynı durum Avrupa Birliği’ndeki diğer ülkeler için de geçerlidir.

“Avrupa Birliği’nde Palyatif Bakım (2008)” başlıklı çalışmada Avrupa Birliği’ndeki palyatif bakımın durumuna ilişkin kapsamlı bir açıklama sunulmaktadır. Ancak burada da engelli bireylere ve özellikle sağır bireylere ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmemektedir.

2024 yılında Portekiz Sağırlar Derneğinde gerçekleştirdiğimiz keşifsel bir araştırma kapsamında, ileri yaştaki 15 sağır bireyle görüşme yapılmıştır. Katılımcıların %96,3’ü palyatif bakımın ne olduğu konusunda bilgi sahibi olmadığını belirtirken, %3,7’si Ulusal Sağlık Sistemi (SNS) aracılığıyla palyatif bakım hizmetlerine erişmeye çalıştığını ve sağlık profesyonellerinin sağır bireylerle iletişim kurma konusunda yeterli hazırlığa sahip olmadığını ifade etmiştir.

Aynı araştırma kapsamında SNS bünyesinde çalışan 8 sağlık profesyoneliyle de görüşme yapılmış ve bu profesyoneller sağır ve/veya işitme kaybı olan bireylere yönelik hizmet sunma konusunda kendilerini yeterince hazırlıklı hissetmediklerini belirtmişlerdir.

Bu projenin ortak ülkeleri olan Türkiye ve İtalya’daki durum da Portekiz’de bildirilen durumla büyük ölçüde benzerlik göstermektedir.

Bu nedenle, sağır ve/veya işitme kaybı olan bireylere yönelik palyatif bakım konusunda eğitim ve bilgilendirme sağlayacak bir sistemin oluşturulması gerekli ve acil görünmektedir. Çünkü hâlihazırda Avrupa Birliği genelinde bu düzeyde bir uygulama bulunmamaktadır.

Bu çalışma sayesinde sağır bireylerin palyatif bakımın ne olduğu ve bu hizmetlere nasıl erişilebileceği konusunda bilgi edinmeleri sağlanacaktır. Bunun yanı sıra, palyatif bakım alanında çalışan sağlık profesyonellerine A1, A2 ve B1 seviyelerinde işaret dili eğitimi verilmesi ve işitme kaybı olan bireylerle iletişim kurmaya yönelik iletişim sistemlerinin öğretilmesi teşvik edilecektir.

Bu yaklaşım, sağır bireylerin sağlık hizmetlerine ve özellikle palyatif bakım hizmetlerine daha fazla dâhil edilmesini ve bu hizmetlerden daha kapsayıcı bir şekilde yararlanmasını destekleyecektir.